Opbaring thuis of in een mortuarium / uitvaartcentrum

Wat is het wezenlijke verschil tussen een opbaring thuis of op een andere locatie (rouwcentrum, dorpshuis, kerk, verzorgingshuis)?

Thuis

Het is lang de gewoonte geweest dat na het overlijden de overledene werd overgebracht naar een mortuarium of rouwcentrum. Dit gaf vaak het gevoel bij de naasten dat hen iets vertrouwds, dierbaars werd ontnomen op een moment dat ze er nog niet aan toe waren. Maar in die tijden was de dood ook iets wat op afstand werd gehouden.

We zijn nu al verder en beseffen gelukkig steeds meer hoe waardevol het kan zijn om nog niet direct afscheid te moeten nemen van het lichaam van de mens met wie wij verbonden zijn. Zo we met respect om kunnen gaan met het lichaam staat dit voor het respect dat we hebben voor het leven dat er mee geleid is. Zoals we dat leven kennen, kennen we dat lichaam.

Daarom kan het van niet te onderschatten waarde zijn om het lichaam nog een paar dagen bij ons te hebben in de vertrouwde omgeving. Dat geeft nog wat extra ‘ruimte’ om te beseffen wat ons is overkomen en om plaats te maken voor het loslaten. De tijd krijgen om afscheid te kunnen nemen van het lichaam helpt meestal om ruimte te creëren voor het besef dat het leven van wie is overleden nog steeds deel is van ons leven. Dan wordt het ook veel makkelijker om het lichaam uiteindelijk los te laten, te laten gaan …

Andere locatie (mortuarium, rouwcentrum)

Het gebeurt ook dat er een periode van geleidelijke achteruitgang van de gezondheid is voorafgegaan aan het overlijden. Dan kan, door intensieve zorg en verzorging, het afscheid nemen, loslaten van het vertrouwde lichaam al hebben plaatsgehad en de opbaring op een andere locatie dan thuis juist ruimte geven voor beleving van het innerlijke leven.

Soms echter, is de beleving van het lichaam thuis zo ‘dichtbij’, dat een fysieke afstand, door de opbaring op een andere locatie dan thuis, meer ruimte kan geven om de gevoelsbeleving naar die geliefde dichterbij te laten komen.

Het kan ook zijn dat er niet zo een intense band met iemand was en dat het gewoon niet ‘voelt’ om de opbaring thuis te laten plaatsvinden. Dan is het juist respectvoller om dat ook niet te doen. Voor jezelf en voor het leven van die ander.

Af en toe gebeurt het dat men, bij een opbaring thuis, na een dag aangeeft; “het is voor ons (of mij) niet meer nodig, het is goed geweest zo”, en dat voor de resterende dagen de opbaring plaatsvindt op een andere locatie.

Opbaring op een bed of in een kist?

Als de overledene is verzorgd en gekleed dan kan het lichaam in een kist of op een bed gelegd, opgebaard worden.

Het grote verschil is dat de opbaring op een bed veel toegankelijker is. Het voelt veel natuurlijker om afscheid te nemen. Het komt allemaal veel gewoner, menselijker over.

Een kist bevestigt meer de dood en schept letterlijk en figuurlijk afstand doordat deze bestaat uit wanden waar je overheen moet kijken. Anderzijds kan de kist soms ook een geruststellend gevoel geven dat een levensstrijd, een aftakelende periode nu is afgelopen; het is echt klaar, het is goed zo.

Combinatie

Ik probeer altijd een zo goed mogelijke combinatie van beide te maken door voor te stellen om te kiezen voor een opbaring op een bed tot aan de dag van de uitvaart, of één of enkele dagen er voor, en dan over te gaan tot het overdragen in de kist. Op die wijze vindt de beleving voor de naasten geleidelijker plaats.

Mijn ervaring is dat dit in het algemeen als zeer prettig, waardig en menselijk wordt beleefd.

Als er geen bed aanwezig of beschikbaar is kan er ook een zogenoemde opbaarplateau worden geplaatst, dit geeft hetzelfde idee als opbaring op een bed.

Slotwoord

Zo is iedereen, en zijn de omstandigheden altijd anders, en daarom is goed overleg over de opbaring zo belangrijk.